Yaşlı bireylerde besin tüketimi ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Toplumda hızla artan yaşlı nüfus, sağlık ve yaşam kalitesi alanında daha fazla değerlendirme yapılmasını gerek tirmektedir. Yaşlı bireylerde besin tüketimi ve yaşam kalitesi, sağlıklı yaşlanma sürecinin temel belirleyicileri arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, 65 yaş üstü yaşlı bireylerin besin tüketimi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Yöntem: Bu kesitsel tanımlayıcı tipteki çalışma 2024-2025 yılları arasında yaşlı bireylerin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler genel bilgiler, Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-12) ve 24 saatlik Besin Tüketim Kaydını içeren anket formu kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Bulgular: Çalışmaya toplam 578 yaşlı birey katılmış olup, katılımcıların %56.2’si erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 70.6±5.86 yıl, Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalaması 27.0±4.51 kg/m² olarak belirlenmiştir. BKİ sınıflamasına göre birey lerin %44.3’ü hafif şişmandır. Katılımcıların eğitim düzeyine bakıldığında, %35.8’inin ilkokul mezunu olduğu bulunmuş tur. Gelir durumu açısından, katılımcıların %58.7’si gelirinin giderine denk olduğunu belirtmiştir. Besin tüketimi verile rine göre, katılımcıların günlük ortalama enerji alımı 1229.2±406.0 kilokalori olarak hesaplanmıştır. Günlük ortalama karbonhidrat tüketimi 134.9±57.02 gram olup enerjinin %44.0’ını oluşturmaktadır. Protein ve yağ tüketimleri sırasıyla 52.4±21.96 gram (%17.6) ve 52.1±23.31 gram (%38.4) olarak bulunmuştur. Lif tüketimi ortalama 15.5±8.17 gram düze yindedir. SF-12 yaşam kalitesi ölçeği alt boyutlarından fiziksel bileşen skoru ortalama 40.5±6.92, mental bileşen skoru 41.6±8.41 olarak belirlenmiştir. Enerji (r=-0.181), karbonhidrat (r=-0.171) ve yağ tüketimi (r=-0.163) ile fiziksel yaşam kalitesi arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunurken; mental yaşam kalitesi arasında (sırasıyla r=0.199, r=0.159, r=0.226) pozitif yönde anlamlı ilişkiler göstermiştir (p < 0.001). Protein ve lif tüketimi ile yaşam kalitesi arasında an lamlı bir ilişki saptanmamıştır. Ayrıca fiziksel ve mental yaşam kalitesi skorları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0.305, p < 0.001). Sonuç: Çalışma bulguları, beslenmeyle yaşam kalitesi arasında çok yönlü bir ilişki olduğunu göstermektedir. Yaşlı bi reylerin yaşam kalitesini desteklemek için yeterli ve dengeli beslenme alışkanlıklarının teşvik edilmesi önemlidir. Bu doğrultuda, yaşlı nüfusa yönelik beslenme temelli sağlık politikalarının geliştirilmesi gerekmektedir.