Türkiye’de Selektif Mutizmli çocukların sosyodemografik ve klinik özellikleri: 681 ebeveyn bildirimine dayalı ulusal kesitsel çalışma

Abstract

Selektif Mutizm (SM), bir çocuğun ev gibi güvenli ortamlarda konuşabiliyorken, okul gibi sosyal ortamlarda konuşamaması, susması ile karakterize edilen, sosyal kaygı ile ilintili bir anksiyete bozukluğu olarak görülmektedir. Türkiye'de SM'nin klinik özelliklerini inceleyen geniş örneklemli araştırmaların sınırlı olması nedeniyle bu çalışmada SM şüphesi veya tanısı bulunan çocukların sosyodemografik özellikleri ile ev, okul ve diğer ortamlardaki iletişim tutumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem Bu çalışma kesitsel araştırma deseni ile yürütülmüştür. Veriler, Türkiye'de SM şüphesi veya tanısı bulunan 610 çocuğun ebeveynlerinden çevrim içi anket yöntemi ile toplanmıştır. Ankette çocukların sosyodemografik özelliklerine ve SM'ye ilişkin klinik değişkenlere yönelik sorulara yer verilmiştir. Veriler tanımlayıcı istatistikler ve Ki-Kare testi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular Katılımcıların %57.1'i kız, %42.9'u erkek çocuklardan oluşmaktadır. Çocukların %95.7'sinin ev ortamında ebeveynleriyle konuşabildiği görülmüştür. Buna karşın okul ortamında suskunluk belirgin bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Çocukların %43.9'unun akranlarıyla hiç konuşmadığı, %25.6'sının ise akranlarıyla sınırlı düzeyde konuşabildiği belirlenmiştir. Ayrıca okul ortamında iletişim kuramayan çocuklarda tuvalet ve beslenme reddi gibi bedensel kapanma davranışlarının yüksek oranda eşlik ettiği görülmüştür. Tartışma Bu çalışmanın temel bulguları, SM'nin sosyal kaygı ile ilişkili bir durum olduğunu desteklemektedir. Çocukların konuşma davranışlarının ev ve okul ortamlarında yüksek değişkenlikler göstermesi, literatürde SM'nin sosyal kaygı temelli bir bozukluk olduğu yönündeki görüşlerle örtüşmektedir. Ev ortamındaki yüksek konuşma oranı ile okul ortamındaki suskunluk arasındaki belirgin fark, SM'nin dilsel bir yetersizlikten çok, sosyal bağlama duyarlı bir anksiyete bozukluğu olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Sınırlılıklar, Sonuç ve Öneriler Araştırmanın en önemli sınırlılığı, verilerin yalnızca ebeveyn bildirimlerine dayanmasıdır. Bununla birlikte geniş örneklem büyüklüğü, Türkiye'de selektif mutizmin klinik profilini anlamak açısından önemli bir katkı sağlamaktadır. Gelecek araştırmalarda öğretmen raporları ve klinik değerlendirmelerin de dâhil edilmesi önerilmektedir.