Anksiyete düzeyi ile Akdeniz diyetine uyum ve gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişki: Kesitsel bir analiz

Abstract

Anksiyete bozuklukları, yüksek prevalansı ve bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Literatürde, anksiyetenin bireylerin beslenme alışkanlıkları ve gastrointestinal semptomlarla yakından ilişkili olduğu; yüksek anksiyete düzeylerinin Akdeniz diyetine düşük uyumla ve gastrointestinal semptomlarda artışla bağlantılı olduğu vurgulanmaktadır. Bu çalışma, yetişkin bireylerde anksiyete düzeyi, Akdeniz diyetine uyum ve gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma, kesitsel araştırma deseni ile yürütülmüş olup 18–65 yaş aralığında gönüllü olarak katılan 517 yetişkin bireyden oluşan örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veriler, sosyodemografik özelliklerin yanı sıra Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Akdeniz Diyetine Bağlılık Ölçeği (MEDAS) ve Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSDÖ) kullanılarak toplanmıştır. Anketler, çevrim içi anket uygulama araçları ile uygulanmıştır. Çalışmaya %59,2’si kadın, %40,8’i erkek olmak üzere toplam 517 kişi katılmıştır. Katılımcıların, MEDAS ortalaması 5,6±0,45, BAÖ ortalaması 8,8±1,54, GSDÖ ortalaması 12,2±2,68 olarak hesaplanmıştır. Pearson korelasyon analizlerinde, MEDAS skorunun anksiyete (p>0,05) ve toplam GSDÖ puanı (p>0,05) ile anlamlı bir ilişki göstermediğini ortaya konulmuştur. Anksiyete skorunun GSDÖ toplam puanı ile orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki gösterdiği belirlenmiştir (p<0,001). Ayrıca, anksiyete düzeyi, GSDÖ’nün alt başlıkları ile de pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler göstermiştir (p<0,001). Bu çalışmada, anksiyete ile Akdeniz diyetine uyum arasında anlamlı bir ilişki saptanmaması, literatürde bu iki değişken arasında ilişki bildiren birçok çalışmayla farklılık göstermektedir; buna karşın anksiyete düzeylerinin gastrointestinal semptomlarla anlamlı biçimde ilişkili bulunması, önceki araştırma bulgularıyla uyumlu sonuçlar ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, anksiyetenin gastrointestinal semptomlarla yakın ilişki içinde olduğunu, Akdeniz diyetine uyumun ise bu semptomların hafifletilmesinde koruyucu bir rol oynayabileceğini göstermektedir. Bu doğrultuda, beslenme alışkanlıklarını ve psikolojik iyi oluşu birlikte ele alan bütüncül müdahale programlarının geliştirilmesi ve etkinliğinin ileri çalışmalarda değerlendirilmesi önerilmektedir.

Anxiety disorders constitute an important public health problem due to their high prevalence and detrimental effects on quality of life. Previous research suggests that anxiety is closely associated with dietary patterns and gastrointestinal symptoms, with higher anxiety levels often linked to poorer diet quality and increased gastrointestinal complaints. This study aimed to examine the relationship between anxiety levels, adherence to the Mediterranean diet, and gastrointestinal symptoms in adults. This cross-sectional study was conducted with 517 adult volunteers aged 18–65 years. Data were collected using the Beck Anxiety Inventory (BAI), the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS), and the Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSRS), along with a sociodemographic questionnaire. All data were obtained via online surveys. Of the participants, 59.2% were female and 40.8% were male. The mean MEDAS score was 5.6±0.45, indicating low-to-moderate adherence to the Mediterranean diet. The mean BAI score was 8.8±1.54, corresponding to mild anxiety levels, while the mean GSRS score was 12.2±2.68. Pearson correlation analysis showed no significant association between MEDAS scores and anxiety or total gastrointestinal symptom scores (p>0.05). In contrast, anxiety scores were moderately and positively correlated with total GSRS scores(p<0.001) and showed significant positive associations with all GSRS subdomains (p<0.001). Although the absence of a significant relationship between anxiety and Mediterranean diet adherence differs from some findings in the literature, the strong association between anxiety and gastrointestinal symptoms is consistent with previous studies. The findings suggest that anxiety is closely related to gastrointestinal symptoms and that adherence to the Mediterranean diet may have a protective role in mitigating these symptoms. Future studies should focus on integrated intervention programs targeting both dietary habits and psychological well-being.