Tokat Erbaa ilçesi’nin geleneksel mutfak kültürünün incelenmesi ve gastronomik ürün envanterinin oluşturulması

Abstract

Yemek kültürü, toplumların ürettiği gıda ürünleri, bu ürünleri pişirirken ve sunarken kullandıkları ekipmanlar, beslenme düzenini etkileyen dini inanış ve ritüeller, bayram- düğün- cenaze gibi özel günlerde tüketilen ürünler gibi birçok unsurdan beslenmektedir. Bölgelerin sahip olduğu gastronomik kimliğini anlayabilmek için tüm bu etmenlerin detaylı analiz edilmesi gerekmektedir. Gastronomik kimliği ve bu kimliği oluşturan ürünlerin envanterini çıkarmak, şehirlerin markalaşmasında ve gelecek nesillere somut olmayan kültürel miraslarını taşımak açısından önem arz etmektedir. Erbaa günümüzden 5000 yıl öncesine dayanan bir yerleşim yeri olmakla birlikte çeşitli göç dönemlerinde birçok farklı etnik kökenden nüfusa ev sahipliği yaptığı için mutfak kültürü de zenginleşmiştir. İkliminin sahip olduğu özellikler ve Yeşilırmak, Kelkit havzasında bulunması sayesinde zengin bir tarım üretimi merkezi konumundadır. Bu çalışmada Erbaa’nın geçmişten günümüze mutfak kültürüne etki eden faktörler araştırılırken, unutulmaya yüz tutmuş tarifleri ve gastronomik unsurları kayıt altına alınması hedeflenmiştir. Nitel araştırma yöntemleri kullanılarak mutfak kültürünü etkileyen faktörler, yazılı birçok kaynak ile incelendikten sonra 35 yaş üstü, 30 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak veriler toplanmıştır. Kartopu örneklem yönteminden yararlanılan bu çalışmada elde edilen veriler, analiz edilerek anlamlı veriler elde edilmiştir. Çalışmanın amacı Erbaa’nın mutfak kültürüne dair veriler elde etmek olduğu için görüşme yapılan coğrafya Erbaa’nın ilçe sınırları içinde kalan mahalle ve köyler ile sınırlandırılmıştır. Yapılan bu çalışmanın, Erbaa’nın gastronomik kimliği üzerine daha önce detaylı bir araştırma yapılmadığı için bundan sonraki çalışmalarda kaynak olarak kullanılması ve gelecek nesillere miras kalması açısından önem arz ettiği düşünülmektedir.

Food culture is nurtured by numerous elements, including the food products societies produce, the equipment used in their preparation and presentation, religious beliefs and rituals influencing dietary patterns, and specific products consumed during special occasions such as holidays, weddings, and funerals. A detailed analysis of all these factors is crucial for understanding a region's gastronomic identity. Documenting gastronomic identity and inventorying the products that constitute it are vital for urban branding and for transmitting intangible cultural heritage to future generations. Erbaa, a settlement dating back 5000 years, has hosted diverse ethnic populations during various migration periods, thereby enriching its culinary culture. Its climatic characteristics and location within the Yeşilırmak and Kelkit basins have established it as a rich agricultural production center. This study investigates the factors that have influenced Erbaa's culinary culture from past to present, aiming to record forgotten recipes and gastronomic elements.Utilizing qualitative research methods, factors affecting culinary culture were examined through extensive written sources. Subsequently, data were collected from 30 participants over the age of 35 through semi-structured interviews. Employing the snowball sampling method, the gathered data were analyzed to yield meaningful insights. Given that the study's objective was to obtain data on Erbaa's culinary culture, the interview geography was confined to the neighborhoods and villages within Erbaa's district boundaries. This study is considered significant as it represents the first detailed research on Erbaa's gastronomic identity, making it a valuable resource for future studies and a legacy for generations to come.