Geleneğin icadı ve kurumsal kimlik inşası: Cumhuriyet döneminde Türk Deniz Kuvvetleri’nin dönüşümü

Abstract

Bu çalışma, 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından Türk Donanması'nın Osmanlı kökenlerinden “Cumhuriyet Donanması”na dönüşümünü incelemektedir. Bu geçiş, ordu kökenli kurucuların siyasi açıdan güvenilmez olarak gördükleri Donanmanın yeni rejimle uyumlu hale getirilmesinde önemli ideolojik ve yapısal değişimler içermektedir. Araştırmanın temel sorusu, Donanmanın Osmanlı geçmişinden nasıl uzaklaştığını ve cumhuriyetçi çerçeveye nasıl entegre olduğunu incelemektedir. Erken Cumhuriyet döneminde ulus inşasındaki rolüne ilişkin Türk askeri tarih yazımındaki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Multidisipliner bir yaklaşımla, “Geleneğin İcadı” ve “Örgütsel Kimlik” gibi kavramlar donanma reformlarını ve kurumsal kültür gelişimini analiz etmek için kullanılmaktadır. Anıların, donanmayla ilgili süreli yayınların ve gazetelerin belgesel ve kronolojik analizini içeren çalışma, yeni savaş gemilerinin isimlendirilmesi de dâhil olmak üzere bir depolitizasyon, yeniden markalaşma ve modernizasyon sürecini ortaya koymaktadır. Atatürk, sadakatini sağlamak için ordunun yanı sıra donanmayı da “Cumhuriyet'in bekçisi” olarak dönüştürmede etkili olmuştur. Dönüşüm, Atatürk'ün öngördüğü çağdaş devlette Donanma'nın yeni etkin rolünü simgeleyen İstanbul Boğazı'ndaki büyük bir geçit töreniyle doruğa ulaştı.

This study examines the transformation of Turkish Navy from its Ottoman origins to the “Republican Navy” following the establishment of Turkish Republic in 1923. This transition involved significant ideological and structural shifts in aligning Navy, which army-origin founders viewed as politically unreliable, with the new regime. The central question of the research examines how Navy moved away from its Ottoman past and integrated into the republican framework. It fills an important gap in Turkish military historiography regarding Navy’s role in nation-building in the early Republican period. Through a multidisciplinary approach, concepts of “Invention of Tradition” and “Organizational Identity” are used to analyze naval reforms and the development of institutional culture. Through a documentary and chronological analysis of memoirs, naval periodicals and newspapers, the study reveals a process of depoliticization, rebranding and modernization, including the naming of new warships. Atatürk was instrumental in transforming Navy as well as Army as the “guardian of Republic” to ensure its loyalty. The transformation culminated in a grand parade in Istanbul Strait, symbolizing the new role of Navy in the modern state envisioned by Atatürk.