Alkol madde bağımlısı bireylerde depresyon ve anksiyetenin çocuklukta algılanan ebeveyn tutumlarıyla ilişkisinin incelenmesi

Abstract

Alkol ve madde bağımlılığı, toplumların ve bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlığını olumsuz yönde etkileyen ruhsal bir rahatsızlıktır. Alkol madde bağımlılığına sıklıkla depresyon ve anksiyete bozukluklarının eşlik ettiği bilinmektedir (Ögel, 2010: 34; Ercan ve Alikaşifoğlu, 2009:3). Araştırmalara göre alkol madde bağımlılığı, depresyon ve anksiyete bozuklukları ile anne baba tutumları arasında ilişki olduğu görülmektedir (Erözkan, 2009; Başer, 2020: 10). Otoriter anne baba tutumları arttıkça alkol/madde bağımlılığı ve anksiyete riskinin yüksek olduğunu (Kuzgun ve Eldeleklioğlu, 2005; Başer, 2020: 10) demokratik anne baba tutumu arttıkça alkol/madde bağımlılığı, depresyon ve anksiyete sıklığının azaldığını gösteren araştırmalar bulunmaktadır (Ceylan, Binay, Yalçın ve ark., 2016:10). Bu bağlamda; bu araştırmanın amacı alkol ve madde bağımlısı bireylerde depresyon ve anksiyetenin çocuklukta algılanan ebeveyn tutumları ile ilişkisinin incelenmesidir. Araştırmaya 120 erkek, 30 kadın olmak üzere 150 kişi katılmıştır. Katılımcılara; Kişisel Bilgi Formu, Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ-K), Algılanan Anne Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ) araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Araştırmada depresyon, anksiyete ve bağımlılık düzeyi ile çocuklukta algılanan ebeveyn tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesinde Pearson korelasyon analizi uygulanırken; alkol ve madde bağımlısı bireylerin depresyon, anksiyete ve bağımlılık düzeyi ile çocuklukta algılanan ebeveyn tutumlarının demografik değişkenlere göre incelenmesi bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü ANOVA analizi ile yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre; depresyon, anksiyete ve bağımlılık düzeylerinin çocuklukta algılanan ebeveyn tutumları ve ebeveyn tutumlarının alt boyutları olan kabul/ilgi, psikolojik özerklik ve kontrol/denetleme ile anlamlı bir ilişkisi olmadığı görülmektedir. Ancak; bağımlı bireylerin depresyon ve anksiyete düzeyinin yaşa bağlı olarak farklılık gösterdiği bulunmuştur. Sonuç olarak; alkol madde bağımlısı bireylerde depresyon ve anksiyete ile çocuklukta algıladıkları ebeveyn tutumu arasında ilişkinin olmadığı; yalnızca yaşa bağlı depresyon ve anksiyete düzeyinin farklılık gösterdiği bulunmuştur.

Alcohol and substance addiction is a mental disorder that negatively affects the physical and mental health of societies and individuals. It is known that depression and anxiety disorders often accompany alcohol and substance addiction (Ögel, 2010: 34; Ercan and Alikasifoğlu, 2009:3). According to studies, it is seen that there is a relationship between alcohol substance addiction, depression and anxiety disorders and parental attitudes (Erozkan, 2009; Başer, 2020: 10). There are studies showing that as authoritarian parental attitudes increase, the risk of alcohol/substance addiction and anxiety is higher (Kuzgun & Eldeleklioğlu, 2005; Başer, 2020: 10), and as the democratic parental attitude increases, the frequency of alcohol/substance addiction, depression and anxiety decreases (Ceylan, Binay, et al. Yalçın et al., 2016:10). In this context; The aim of this study is to examine the relationship between depression and anxiety and perceived parental attitudes in childhood in alcohol and substance addicted individuals. 150 people, including 120 men and 30 women, participated in the study. To the participants; Personal Information Form, Addiction Profile Index (API-F), Perceived Parental Attitude Scale (ABTS) were applied by the researcher. In the study, Pearson correlation analysis was applied to examine the relationship between depression, anxiety and addiction level and perceived parental attitude in childhood; The analysis of depression, anxiety and addiction levels of alcohol and substance addicted individuals and parental attitudes perceived in childhood according to demographic variables was carried out with independent groups t-test and one-way ANOVA analysis. According to the analysis results; depression, anxiety and addiction levels do not seem to have a significant relationship with perceived childhood parental attitudes and sub-dimensions of parental attitudes such as acceptance/interest, psychological autonomy and control/supervision. However; Depression and anxiety levels of addicted individuals were found to differ depending on age. In conclusion; there is no relationship between depression and anxiety in alcohol and substance addicted individuals and their perceived parental attitudes in childhood; only age-related depression and anxiety levels were found to differ.