Yaptırımlar altında otoriter dayanıklılık: İran'da devlet kapasitesinin yeniden yapılandırılması ve uyarlanabilir yönetişim

Abstract

Bu çalışma, uluslararası yaptırımların otoriter rejimler üzerindeki etkisini İran örneği üzerinden inceleyerek, yaptırımların yalnızca devlet kapasitesini zayıflatan araçlar olmadığını; aynı zamanda onu yeniden yapılandıran bir işlev gördüğünü ileri sürmektedir. Çalışma, yaptırımların ekonomik merkezileşme, paralel kurumsal yapıların genişlemesi ve yönetişimin güvenlikleştirilmesi gibi süreçler üzerinden devletin kurumsal mimarisini dönüştürdüğünü savunmaktadır. Nitel vaka analizi yönteminin benimsendiği araştırmada, İran’da özellikle ABD yaptırımları sonrasında devletin ekonomik kaynaklar üzerindeki kontrolünün arttığı, Devrim Muhafızları gibi yarı resmî aktörlerin güç kazandığı ve güvenlik eksenli yönetişim anlayışının derinleştiği tespit edilmiştir. Bulgular, yaptırımların hedeflenen siyasal dönüşümü üretmek yerine, rejim dayanıklılığını ve adaptasyon kapasitesini güçlendirebildiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, yaptırımların etkilerinin yalnızca ekonomik göstergeler üzerinden değil, siyasal ve kurumsal dönüşüm süreçleri üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

This study examines the impact of international sanctions on authoritarian regimes through the case of Iran, arguing that sanctions function not only as instruments that weaken state capacity but also as mechanisms that restructure it. The study contends that sanctions transform the institutional architecture of the state through processes such as economic centralization, the expansion of parallel institutional structures, and the securitization of governance. Adopting a qualitative case study methodology, the research finds that, particularly following United States sanctions, the Iranian state increased its control over economic resources, semi-official actors such as the Islamic Revolutionary Guard Corps gained greater influence, and a security-oriented understanding of governance deepened. The findings demonstrate that sanctions, rather than producing the intended political transformation, can strengthen regime resilience and adaptive capacity. In this respect, the study highlights the need to evaluate the effects of sanctions not only through economic indicators but also through processes of political and institutional transformation.