Küresel kent diplomasisi paradiplomasi ve marka kent ilişkisi: Türkiye üzerine bir inceleme

Abstract

Bu araştırmanın amacı, küreselleşme süreciyle birlikte yerel yönetimlerin yürüttüğü paradiplomatik faaliyetler ile marka kent stratejileri arasındaki ilişkiyi Türkiye örneği üzerinden incelemektir. Çalışmada, yerel yönetimlerin uluslararasılaşma süreçlerinde kullandıkları paradiplomatik araçların marka kent oluşumuna ve kentlerin uluslararası görünürlüğüne ne ölçüde katkı sağladığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca paradiplomasi ile marka kent arasındaki ilişkinin siyasi, hukuki, mali, kurumsal ve yönetsel boyutları değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma desenine dayalı çoklu vaka incelemesi olarak tasarlanmıştır. Çalışmada literatür taraması, resmî belge incelemesi ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Şişli Belediyesi, Lefkoşa Türk Belediyesi, Lublin Belediyesi, Türkiye Belediyeler Birliği, Türk Dünyası Belediyeler Birliği, Marmara Belediyeler Birliği ve UCLG-MEWA örnekleri incelenmiştir. Araştırmanın teorik çerçevesi Yeni Bölgeselcilik Teorisi ve Çok Düzeyli Yönetişim Teorisi üzerine inşa edilmiştir. Araştırma bulguları, yerel yönetimlerin uluslararası ağ üyelikleri, kardeş şehir ilişkileri, uluslararası proje ortaklıkları, kültürel diplomasi faaliyetleri ve sınır ötesi iş birlikleri aracılığıyla paradiplomatik faaliyetler yürüttüğünü göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, söz konusu faaliyetlerin kentlerin uluslararası görünürlüğünü artırdığını, bilgi ve deneyim paylaşımını desteklediğini, dış finansman kaynaklarına erişimi kolaylaştırdığını ve marka kent stratejilerine katkı sunduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte paradiplomatik faaliyetlerin marka kent başarısını tek başına açıklamak için yeterli olmadığı belirlenmiştir. Araştırma, marka kentleşme sürecinin kurumsallaşma düzeyi, mali kapasite, insan kaynağı niteliği, stratejik planlama anlayışı ve merkez-yerel yönetim ilişkileri gibi değişkenlerden önemli ölçüde etkilendiğini göstermektedir. Araştırma sonucunda, paradiplomasinin marka kentleşmenin doğrudan nedeni değil; marka kent stratejilerini destekleyen ve güçlendiren önemli bir uluslararasılaşma aracı olduğu tespit edilmiştir. Türkiye örneğinde paradiplomatik faaliyetlerin son yıllarda niceliksel olarak gelişim gösterdiği, ancak bu faaliyetlerin etkinliğinin ve sürdürülebilirliğinin yerel yönetimlerin kurumsal kapasitesi, mali kaynakları ve yönetsel yetkinlikleri doğrultusunda farklılaştığı belirlenmiştir. Bu çalışma, paradiplomasi ile marka kent arasındaki ilişkiyi teorik ve uygulamalı boyutlarıyla bütüncül biçimde ele alarak, yerel yönetimlerin uluslararasılaşma süreçlerinin anlaşılmasına ve ilgili literatürün geliştirilmesine katkı sunmaktadır.