Yetişkin bireylerde erken dönem uyum bozucu şemalar, otomatik düşünceler ve bilişsel esneklik arasındaki ilişki

Abstract

Mevcut araştırmada, erken dönem uyum bozucu şemalar, otomatik düşünceler ve bilişsel esneklik değişkenleri arasındaki ilişkinin yetişkin örneklem grubunda incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 18-65 yaş arasında bulunan, çalışmaya gönüllü olarak katılmak isteyen 416 kadın ve erkek oluşturmaktadır. Araştırma değişkenlerini ölçme amacı ile Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Otomatik Düşünceler Ölçeği (ODÖ), Bilişsel Esneklik Ölçeği (BEÖ) ve Sosyodemografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Veriler SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Pearson Korelasyon analizi kullanılarak Young Şema Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Otomatik Düşünceler Ölçeğinin birbirleriyle ilişkisi incelenmiştir. Araştırma değişkenlerinin sosyodemografik özelliklere (cinsiyet, psikiyatrik tanı alma, aylık gelir) göre farklılaşıp farklılaşmadığını analiz edebilmek için Bağımsız Örneklemler T-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi uygulanarak yordayıcılığa bakılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, erken dönem uyum bozucu şemalar ve otomatik düşünceler arasında anlamlı ve pozitif ilişki, erken dönem uyum bozucu şemalar ve bilişsel esneklik arasında anlamlı ve negatif ilişki, otomatik düşünceler ve bilişsel esneklik arasında anlamlı ve negatif bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre, otomatik düşüncelerin bilişsel esnekliği yordadığı, erken dönem uyum bozucu şemaların bilişsel esnekliği yordadığı ve otomatik düşüncelerin bütün şema alanlarını yordadığı tespit edilmiştir. Araştırma değişkenlerinin sosyodemografik özelliklere göre farklılık gösterdiği saptanmıştır. Mevcut araştırma bulguları literatüre göre tartışılmıştır.

In the present study, it was aimed to analyze the relationship between early maladaptive schemas, automatic thoughts and cognitive flexibility variables in the adult sample group. The sample of the study consists of 416 men and women between the ages of 18-65 who willing to participate to the study voluntarily. In order to measure the research variables, Young Schema Scale Short Form-3 (YSS-SF3), Automatic Thoughts Scale (ATS), Cognitive Flexibility Scale (CFS) and Sociodemographic Data Form were used. The data were analyzed using the SPSS 25 program. Using Pearson Correlation analysis, the relationships between Young Schema Scale, Cognitive Flexibility Scale and Automatic Thoughts Scale were examined. In order to analyze whether the research variables differed according to sociodemographic characteristics (gender, psychiatric diagnosis, and monthly income), Independent Samples T-Test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were used. Predictiveness was checked by applying Multiple Linear Regression Analysis. According to the results of the study, it was found that there is a positive and significant relationship between early maladaptive schemas and automatic thoughts, a negative and significant relationship between early maladaptive schemas and cognitive flexibility, and a negative and significant relationship between automatic thoughts and cognitive flexibility. According to the results of the regression analysis, it was determined that automatic thoughts predicted cognitive flexibility, early maladaptive schemas predicted cognitive flexibility, and automatic thoughts predicted all schema domains. Research variables were found to differ according to the sociodemographic characteristics. The current research findings are discussed in terms of the literature.