Kırım'ın Rusya tarafından ilhakı ve Türkiye'nin tutumu: Uluslararası hukuk ve uluslararası ilişkiler perspektiflerinden çok boyutlu bir analiz

Abstract

Bu çalışma, Rusya Federasyonu’nun 2014 yılında gerçekleştirdiği Kırım ilhakını uluslararası hukuk perspektifinden incelemekte, Türkiye’nin bu meseleye yaklaşımını teorik, tarihsel ve jeopolitik boyutlarıyla ele almaktadır. Çalışma, mevcut literatürdeki üç temel eksikliği gidermek üzere kurgulanmıştır: Teorik derinlik yetersizliği, Türkçe tarihsel kaynakların göz ardı edilmesi ve Türkiye’nin tutumunu tek değişkenli salt çıkar odaklı bir mercekten okumanın analitik yetersizliği. Araştırma, Savunmacı Neorealizm (Waltz, 1979) ile Konstrüktivizmi (Wendt, 1999) harmanlayan eklektik bir teorik çerçeve ve Türkiye’nin jeostratejik konumunu Davutoğlu’nun (2001) Stratejik Derinlik perspektifinden kavramsallaştıran niteliksel bir analiz yöntemi benimsemektedir. Temel bulgular şu üç önermeyi doğrulamaktadır: (1) İlhak, BM Şartı’nı, Budapeşte Mutabakatı’nı ve örf-adet uluslararası hukukunu çiğnemektedir; (2) Türkiye’nin tanımama tutumu, salt güç hesabına değil, Kırım Tatarları ile kurulan kimlik bağına ve Montrö Sözleşmesi kapsamındaki stratejik konuma da dayanmaktadır ve (3) bu tutum ne tam uygulama ne de zımni kabul olarak sınıflandırılabilecek, bağımsız bir stratejik özerklik modelini temsil etmektedir.

This study examines Russia’s 2014 annexation of Crimea through the lens of international law and analyzes Türkiye’s approach along theoretical, historical, and geopolitical dimensions. The research addresses three gaps in existing literature: insufficient theoretical depth, neglect of Turkish-language historical sources, and the analytical inadequacy of monocausal interest-based readings of Türkiye’s position. The study employs qualitative analysis within an eclectic theoretical framework combining Defensive Neorealism (Waltz, 1979) with Constructivism (Wendt, 1999) and conceptualizes Türkiye’s geostrategic position through Davutoğlu’s (2001) Strategic Depth perspective. Core findings confirm three propositions: (1) the annexation violates the UN Charter, the Budapest Memorandum, and customary international law; (2) Türkiye’s non-recognition rests not solely on power calculation but also on identity ties with Crimean Tatars and strategic positioning under the Montreux Convention; and (3) this stance represents an autonomous strategic autonomy model classifiable neither as full enforcement nor as implicit acceptance.