Türk dış politikasında hibrit bir araç: Sert güç, yumuşak güç ve savunma sanayii üçgeninde modern deniz gücü diplomasisi

Abstract

Bu çalışma, 2000 sonrası dönemde Türkye'nn deniz gücü kullanımında niteliksel bir dönüşüm gerçekleştirdiğin ve klasik "gambot diplomasisi'ni aşan hibrit bir "Modern Denz Gücü Diplomasisi modeli geliştirdiğini öne sürmektedir. James Cable'ın gambot diplomasisi ve Joseph Nye'ın yumuşak güç teorilerini, Rowlands'ın paydaş analiz ve güç dönüştürme kapasitesi kavramları ışığında sentezleyen çalışma, savunma sanayii diplomasisini sistematik bir üçüncü ayak olarak entegre eden yeni bir analitik çerçeve sunmaktadır. Üç temel bileşen stratejik sinerji içinde birleştiren bu model: (1) Sert Güç (asker caydırıcılık ve zorlayıcı diplomasi), (2) Yumuşak Güç Projeksiyonu (insan diplomasi, itibar inşası ve iş birliği ve (3) Savunma Sanayii Diplomasisi'nden (yerli teknolojik kapasitenin nüfuz ve ortaklık aracı olarak sergilenmesi) oluşmaktadır. Modelin etkinliği ve sürdürülebilirliği, Soğuk Savaş sonrası stratejik özerklik arayışına dayanan yerli savunma sanayii kapasitesindeki köklü büyümeyle doğrudan ilişkilidir. Bu dönüşüm, Türk Donanması'nı geleneksel kıyı koruma rolünden, proaktif bir küresel aktör konumuna taşımıştır. Çalışma, modelin operasyonel işleyişin nitel vaka analizler üzerinden incelemektedir: Türkye'nn Libya müdahalesi ve deniz yetki alanları mutabakatı, Türk Denz Görev Grupları'nın küresel seferler le Somal ve Katar'dakiler üs stratejsi. Analiz, bu hibrit modelin Türkye'yi gambot diplomaisisin tarihsel mağduru konumundan, 21. yüzyıl deniz devlet aklında kilit bir aktör konumuna taşımada etkili olduğunu göstermektedir. Çalışma, literatüre yen bir analitik çerçeve önermek ve bu model ampirik olarak detaylandırmak suretiyle katkı sunmaktadır. Bununla birlikte, modelin uzun vadeli başarısı azalan getiriler, algı yönetim zorlukları, dengeleyici koalisyon riskler ve taktik kazanımları kalıcı diplomatik sonuçlara bağlayacak stratejlerin geliştrilmesi gerekliliği gibi zorluklarla karşı karşıyadır. Nihia başarı, sert gücü derinleşmiş diplomatk angajman ve yumuşak güç kapasitesiyle destekleyen kapsayıcı br stratejk vizyona bağlıdır.

This study argues that post-2000 Türkiye has undergone a profound qualitative transformation in its use of naval power, developining a complex and hybrid "Modern Naval Power Diplomacy" model. This model strategically integrates three core components into a cohesive framework: (1) Hard Power (military deterrence and coercive gunboat diplomacy), (2) Soft Power Projection (humantaran diplomacy, reputation building, and naval cooperation), and (3) Defense Industry Diplomacy (showcasing indigenous technological capacity as a tool of influence and strategic partnership). The article develops this analytical framework by synthesizing the theores of James Cable (gunboat diplomacy) and Joseph Nye (soft power), incorporating insghts from stakeholder theory and the concept of power conversion capacity. The model's effectiveness is directly linked to the growth of its domestic defense industry, a cornerstone of Türkye's post-Cold War quest for strategic autonomy. This transformation has propelled the Turkish Navy from a traditional littoral defense force into a proactive shaper of regional securty and a global maritime actor. Through qualitative case study analysis, the aritcle demonstrates the model's operational functioning. Key cases examined include Türkye's intervention in Libya and the subsequent maritime jurisdicton agreement, the global expeditions of the Turkish Naval Task Groups (TNTG) as mobile diplomatic platforms, and the forward base strategy in Somala and Qatar. The analysis concludes that this hybrid model has been instrumental in transforming Türkye's role from a historical subject of gunboat diplomacy into a primary actor in 21st-century naval statecraft. However, the study also identifies significant challenges to the model's long-term sustanabilty, includng risks of diminishing returns, the formation of balancing coalitions, and the imperative to translate tactical gains into lasting diplomatic outcomes. Ultimately, the model's success depends not only on advancing hard power capabilties but also on complementing them with deepened diplomatc engagement and soft power projection to ensure legitimacy and strategic resilience.