Karanlık ve aydınlık üçlü kişilik özelliklerinin internet ve sosyal medya kullanımları açısından değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Karanlık üçlü (narsisizm, makyavelizm, psikopati) ve Aydınlık üçlü (insanlığa inanç, insancılık, kantçılık) kişilik özelliklerinin internet kullanımı ve sosyal medya kullanımı ile ilişkisini incelemektir. Çalışma, yaşları 18–61 arasında değişen (Ort.=29.30, SS=9.18) toplam 382 yetişkin katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler Demografik Bilgi Formu, Karanlık Üçlü Kişilik Ölçeği, Aydınlık Üçlü Kişilik Ölçeği, Bergen Sosyal Medya Ölçeği ve Young İnternet Kullanımı Ölçeği aracılığıyla çevrim içi ortamda toplanmıştır. Analizlerde Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi ve hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular, Karanlık üçlü özelliklerinin sosyal medya kullanımı ve internet kullanımı ile düşük düzeyde pozitif ilişkili olduğunu göstermiştir. Aydınlık üçlü toplam puanı kullanım değişkenlerini anlamlı biçimde yordamazken, alt boyut düzeyinde kantçılık sosyal medya kullanımı ile negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Ayrıca yaşın artması sosyal medya ve internet kullanım puanlarının azalmasıyla ilişkili bulunmuştur. Kontrol değişkenleri modele dahil edildiğinde kişilik değişkenlerinin açıklayıcı katkısının sınırlı olduğu görülmüştür. Sonuçlar, dijital davranışların yalnızca risk odaklı kişilik özellikleriyle değil, etik yönelimler ve öz-düzenleme süreçleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.This study aimed to examine the relationships between Dark Triad (narcissism, Machiavellianism, psychopathy) and Light Triad (faith in humanity, humanism, Kantianism) personality traits and patterns of internet use and social media use. The sample consisted of 382 adults aged between 18 and 61 years (M = 29.30, SD = 9.18). Data were collected online using a Demographic Information Form, the Dark Triad Personality Scale, the Light Triad Personality Scale, the Bergen Social Media Scale, and the Young Internet Use Scale. Pearson correlations, independent samples t-tests, and hierarchical multiple regression analyses were conducted. Results indicated that Dark Triad traits were positively associated with higher levels of internet and social media use. The total Light Triad score did not significantly predict usage patterns; however, the Kantianism subdimension showed a negative association with social media use. Increasing age was related to lower levels of digital use. When control variables were included, personality traits contributed only modestly to the explained variance. The findings suggest that digital engagement should be evaluated not only in terms of maladaptive traits but also through ethical orientations and self-regulation processes.