Kadınlarda yakın ilişkilerde yaşanan psikolojik şiddet ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide psikolojik katılığın aracırolünün incelenmesi

Abstract

Kadına yönelik şiddet tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de yaygın ve ciddi bir halk sağlığı problemidir. Kadına yönelik psikolojik şiddetle mücadele edebilmek için psikolojik şiddetin etkilerinin belirlenmesi gereklidir. Bu araştırmada, kadınların algıladığı psikolojik şiddetin psikolojik dayanıklılığı nasıl etkilediği ve bu etkide kadınların psikolojik katılıklarının bir etkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Araştırma nicel yöntemlerle ve ilişkisel tarama deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri 2025 yılında Türkiye genelinde 18-68 yaşları arasındaki 298 kadından anket formları aracılığıyla çevrimiçi olarak toplanmıştır. Veri analizleri SPSS 26 programı üzerinde Process Makro, bağımsız örneklem t testi ve ANOVA testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları kadınların psikolojik katılıkları arttığı zaman onların psikolojik dayanıklılıklarının azaldığını göstermiştir. Kadınların psikolojik şiddet yaşama durumu psikolojik dayanıklılıklarını doğrudan etkilemese de psikolojik şiddet yaşama durumunun kadınların psikolojik katılığını pozitif yönlü etkileyerek dolaylı biçimde onların psikolojik dayanıklılıklarını azalttığı tespit edilmiştir. Kadınların yaşları, medeni durumları ilişki süreleri ve çalışma durumu farklılaşsa dahi psikolojik dayanıklılıklarının farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan, kadınların eğitim düzeyleri farklılaştığı zaman psikolojik dayanıklıklarının da farklılaştığı saptanmıştır. Kadınların yaşları, eğitim düzeyi ve çalışma durumuna göre psikolojik şiddet algılarının farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan, boşanmış kadınların psikolojik şiddet algılarının hem evli hem de bekar kadınlarınkinden anlamlı biçimde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, 15 yıl ve üzeri ilişki süresi olan katılımcıların daha az ilişki süresi olan kadınlara nazaran psikolojik şiddet algılarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kadınların çalışma durumu farklılaşsa dahi psikolojik katılıklarının farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan, yaşları, eğitim düzeyleri, medeni durumları ve ilişki süreleri farklılaştığı zaman onların psikolojik katılıklarının da farklılaştığı tespit edilmiştir.

Violence against women is a widespread and serious public health problem in Turkey, as it is worldwide. To combat psychological violence against women, it is necessary to identify its effects. This research examines how perceived psychological violence affects psychological resilience in women and whether women's psychological rigidity plays a role in this effect. The research was conducted using quantitative methods and a correlational survey design. Data were collected online in 2025 from 298 women aged 18-68 across Turkey using questionnaires. Data analysis was performed using SPSS 26 with Process Macro, independent samples t-test, and ANOVA test. The findings showed that when women's psychological rigidity increased, their psychological resilience decreased. While experiencing psychological violence did not directly affect their psychological resilience, it was found that experiencing psychological violence positively influenced women's psychological rigidity, indirectly reducing their psychological resilience. The study concluded that psychological resilience did not differ even when women's age, marital status, relationship duration, and employment status varied. On the other hand, it was found that psychological resilience differed as women's educational levels varied. It was concluded that women's perceptions of psychological violence did not differ according to their age, education level, or employment status. Furthermore, it was determined that divorced women's perceptions of psychological violence were significantly higher than those of both married and single women. Additionally, participants with relationships lasting 15 years or more had higher perceptions of psychological violence compared to women with shorter relationships. It was concluded that psychological resilience did not differ even when women's employment status varied. However, it was found that psychological resilience differed when their age, education level, marital status, and relationship duration varied.