Türk Mahkemelerinin bilimsel görüşlerden yararlanması hakkında bazı değerlendirmeler

Abstract

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 1(3) uyarınca “hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır”. Bununla beraber, uygulamada hâkimin bilimsel görüşlerden ve dolayısıyla öğretiden hangi ölçüde yararlandığı bilinmemektedir. Oysa mahkemelerin bilimsel görüşlerden faydalanma ölçüsünün tespiti birçok açıdan önem taşımaktadır. Bu anlayışla, eldeki çalışmada, mahkeme kararlarını tarayan bir veri tabanı yoluyla hazırlanan veri seti üzerinden bir kısım güncel mahkeme kararı incelenmiştir. Bu kararlarda atıf yapılan bilimsel görüşler tespit edilmiş, sınıflandırılmış ve değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda Türk hukuku uygulamasında bilimsel görüşler içerisinden en çok “yorumlayıcı” nitelikte olanlardan faydalanıldığı ve yine en çok kitap türünde somutlaşan bilimsel görüşlere ilgi gösterildiği tespit edilmiştir. Bununla beraber, atıflara yansıdığı ölçüde, Türk hukuku uygulamasında bilimsel görüşlerden yararlanma oranının düşük olduğu anlaşılmıştır.Pursuant to Article 1(3) of the Turkish Civil Code No. 4721, “the judge, in rendering a decision, shall make use of scientific opinions and judicial precedents”. Nevertheless, in practice, the extent to which judges rely on scientific opinions, and thus scholarly opinions, remains unknown. Yet, determining the degree to which courts make use of scholarly opinions is of great importance in many respects. With this understanding, the present study examines court decisions based on a dataset prepared through a database that scans judicial decisions. The scholarly opinions cited in these decisions were identified, classified, and evaluated. As a result of the study, it has been determined that, in the practice of Turkish law, scholarly opinions in an “interpretative” manner are predominantly used, and that the greatest attention is given to scholarly works embodied in books. Nevertheless, it has been observed that the overall rate of reliance on scholarly opinions, insofar as reflected in citations, remains low.