Bağlanmanın labirenti: Kadınlarda sosyal kaygı ve bağlanma stillerinin ilişki doyumuna etkisi: Psikolojik esneklik, algılanan sosyal destek ve partner duyarlılığı rolü

Abstract

Bu araştırma, sosyal kaygının romantik ilişkilerdeki doyumu nasıl etkilediğini anlamayı ve bu etkiyi bireysel (bağlanma kaygısı, psikolojik esneklik) ve çevresel (algılanan partner duyarlılığı, algılanan sosyal destek) faktörler aracılığıyla incelemeyi amaçlamıştır. Sosyal kaygının ilişki doyumu üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri, çeşitli analiz teknikleriyle kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Araştırmada, anket yoluyla toplanan veriler SPSS 27, Hayes Process Macro ve R programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmaya, yaşları 20 ile 61 arasında değişen 349 katılımcı (ortalama yaş = 33.30, SS = 8.23) katılmıştır. Veriler, çevrimiçi platformlar aracılığıyla toplanmış ve analizlerde korelasyon analizi, hiyerarşik regresyon ve moderasyonlu aracılık modeli kullanılmıştır. Bu çok katmanlı analiz yaklaşımı, değişkenler arasındaki ilişkilerin daha derinlemesine anlaşılmasını sağlamıştır. Bulgular, sosyal kaygının ilişki doyumunu dolaylı yollarla etkilediğini ve bu süreçte bağlanma kaygısı, psikolojik esneklik ve algılanan partner duyarlılığının önemli aracı roller üstlendiğini göstermektedir. Özellikle, algılanan sosyal desteğin, algılanan partner duyarlılığı ile ilişki doyumu arasındaki ilişkide tampon bir rol üstlendiği bulunmuştur. Algılanan sosyal desteğin artması, bireylerin ilişki doyumlarını tanımlarken partnerlerinden aldıkları desteği algılama düzeyini azaltırken; düşük algılanan sosyal destek düzeylerinde, algılanan partner duyarlılığının ilişki doyumu üzerindeki etkisinin daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, algılanan sosyal desteğin sosyal kaygı düzeylerine göre değişmekle birlikte, partnerler arasındaki ilişkilerde ilişki doyumu adına koruyucu bir etmen olduğunu göstermektedir. Bulgular, hem kültürel hem de teorik bağlamda önceki çalışmalarla Türkiye bağlamında karşılaştırılarak detaylı bir şekilde tartışılmıştır. Çalışma, Türkiye'de bireysel ve çift terapilerinde ilişki dinamiklerine yönelik geliştirilebilecek yeni yaklaşımlar için değerli bir rehber niteliği taşımaktadır.

This study aimed to understand how social anxiety affects relationship satisfaction and to examine this effect through individual (attachment anxiety, psychological flexibility) and environmental (perceived partner responsiveness, perceived social support) factors. The direct and indirect effects of social anxiety on relationship satisfaction were comprehensively evaluated using various analytical techniques. The data collected through surveys were analyzed using SPSS 27, Hayes Process Macro, and R programs. The study included 349 participants aged between 20 and 61 years (mean age = 33.30, SD = 8.23). Data were collected through online platforms, and correlation analysis, hierarchical regression, and moderated mediation models were employed in the analyses. This multi-layered analytical approach provided a deeper understanding of the relationships between the variables. The findings revealed that social anxiety indirectly affects relationship satisfaction and that attachment anxiety, psychological flexibility, and perceived partner responsiveness play significant mediating roles in this process. Notably, perceived social support was found to act as a buffer in the relationship between perceived partner responsiveness and relationship satisfaction. An increase in perceived social support reduced individuals' perception of support from their partners when defining relationship satisfaction. Conversely, when perceived social support was low, the impact of perceived partner responsiveness on relationship satisfaction was more pronounced. This suggests that perceived social support, varying with levels of social anxiety, serves as a protective factor for relationship satisfaction in interpersonal dynamics. The findings were thoroughly discussed by comparing them with previous studies in both cultural and theoretical contexts, particularly within the Turkish cultural framework. This study serves as a valuable guide for developing new approaches to address relationship dynamics in individual and couples therapy in Turkey.