Fizyoterapi öğrencilerinde yapay zekaya ilişkin farkındalık, bilgi, tutum ve özgüvenin değerlendirilmesine yönelik ölçek geliştirme ve validasyon çalışması

Abstract

Amaç: Bu çalışma, fizyoterapi öğrencilerinin yapay zekâya (YZ) yönelik bilgi, farkındalık, tutum ve özgüven düzeylerini değerlendiren bir ölçeğin geliştirilmesi ve geçerlik–güvenirlik analizlerinin yapılmasını, ayrıca bu değişkenlerin demografik özelliklerle ilişkilerinin incelenmesini amaçlamıştır. Yöntem: Şubat 2024–Mayıs 2025 tarihleri arasında İstanbul, Türkiye’de kesitsel bir anket çalışması yürütülmüştür. Araştırma CROSS ve CHERRIES yönergelerine uygun şekilde planlanmıştır. Madde oluşturma sürecinde literatür taraması ve uzman görüşleri kullanılmıştır. 150 öğrenci ile yürütülen pilot çalışmada maddelerin açıklığı, kapsam geçerliği ve güvenirliği değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda üç alt ölçekten (bilgi, farkındalık, tutum–özgüven) oluşan toplam 22 madde korunmuştur. Nihai anket Google Forms aracılığıyla dört üniversiteden 300 fizyoterapi öğrencisine uygulanmıştır. Güvenirlik Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiş; yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve Yapısal Eşitlik m-Modellemesi (YEM) ile test edilmiştir. Bulgular: Ölçeğin iç tutarlılığı yüksektir (α = 0,914) ve alt ölçeklere ait alfa katsayıları 0,689 ile 0,892 arasında bulunmuştur. DFA ve YEM sonuçları kabul edilebilir model uyumu göstermiştir (CFI = 0,916; TLI = 0,904; RMSEA = 0,070). Bilgi düzeyleri göreceli olarak düşük bulunurken farkındalık ve özgüven düzeyleri daha yüksektir. Yaş, sınıf düzeyi ve teknik altyapı, bilgi ve farkındalık düzeylerini anlamlı biçimde etkilemiş; tutum ve özgüven düzeyleri ise üniversiteye göre farklılık göstermiştir. Sonuç: Geliştirilen ölçek, fizyoterapi eğitiminde YZ’ye ilişkin algıların değerlendirilmesi için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Bulgular, yüksek farkındalık ve özgüven düzeylerinin gerçek bilgi düzeyleri ile uyumlandırılması amacıyla yapılandırılmış YZ okuryazarlığı ve etik eğitimlerine duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.

Purpose: This study aimed to develop and validate a scale assessing physiotherapy students’ knowledge, awareness, attitudes, and confidence toward artificial intelligence (AI), and to examine associations with demographic variables. Methods: A cross-sectional survey was conducted in Istanbul, Turkey (February 2024–May 2025), in accordance with CROSS and CHERRIES guidelines. Item generation involved literature review and expert feedback. A pilot study with 150 students evaluated clarity, content validity, and reliability. Based on analysis, 22 items across three subscales (knowledge, awareness, attitude-confidence) were retained. The final survey was distributed via Google Forms to 300 physiotherapy students from four universities. Reliability was determined using Cronbach’s alpha, and construct validity was assessed via confirmatory factor analysis (CFA) and structural equation modeling (SEM). Results: The scale showed high internal consistency (α = 0.914), with subscale alphas between 0.689 and 0.892. CFA and SEM demonstrated acceptable model fit (CFI = 0.916, TLI = 0.904, RMSEA = 0.070). Knowledge scores were relatively low, whereas awareness and confidence were higher. Age, academic year, and prior technical background significantly influenced knowledge and awareness, while attitudes and confidence differed by institution. Conclusion: The developed instrument is reliable and valid for evaluating AI-related perceptions in physiotherapy education. Results emphasize the need for structured AI literacy and ethics training to align high confidence and awareness with actual knowledge.