Küresel ekonomik rekabet: Modern savaşın sistemik cephesi

Abstract

Bu çalışma, küresel ekonomik rekabetin günümüz uluslararası sisteminde klasik piyasa rekabeti anlayışının ötesine geçerek modern stratejik çatışmanın süreklilik arz eden ve sistemik bir boyutu haline geldiğini ileri sürmektedir. Ekonomik yaptırımlar, finansal sistemlerden dışlama mekanizmaları, teknoloji transferlerine yönelik kısıtlamalar, enerji bağımlılıkları ve küresel tedarik zincirlerinde gözlenen yeniden yapılanma süreçleri, devletlerin askeri güç kullanımına başvurmaksızın rakipleri üzerinde yapısal ve uzun vadeli stratejik baskı kurabildiğini göstermektedir. Makale, bu dönüşümü savaşın değişen doğası bağlamında kavramsal ve analitik bir çerçeve içinde ele almakta; ekonomik araçların hangi mekanizmalar aracılığıyla süreklilik arz eden bir çatışma pratiğine dönüştüğünü incelemektedir. Nitel araştırma tasarımı çerçevesinde yürütülen çalışmada, Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasındaki stratejik ekonomik rekabet, Rusya’ya yönelik yaptırım rejimleri, İran’a uygulanan uzun süreli ekonomik yaptırımlar ve Avrupa Birliği’nin enerji güvenliği kırılganlığı karşılaştırmalı vaka analizi yöntemiyle değerlendirilmektedir. Bu vakalar, ekonomik gücün farklı biçimlerde nasıl bir stratejik baskı ve çatışma aracı olarak işlev gördüğünü ortaya koyan tamamlayıcı örnekler olarak ele alınmaktadır. Bulgular, ekonomik araçların yalnızca tamamlayıcı politika unsurları olmadığını; farklı bağlamlarda yapısal rekabet, yaptırım temelli dışlama, ekonomik izolasyon ve enerji bağımlılığı üzerinden modern stratejik çatışmanın merkezî bileşenleri haline gelebildiğini göstermektedir. İncelenen vakalar, ekonomik araçların hem uzun vadeli rekabet süreçlerinde hem de kriz dönemlerinde devletlerin davranışlarını şekillendiren etkili güç unsurları olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede çalışma, ekonomik rekabet ile savaş arasındaki sınırların giderek geçirgen hale geldiğini göstermekte ve savaş ile rekabet kavramlarının yeniden değerlendirilmesini gerektiren teorik ve analitik çıkarımlar sunmaktadır.This study argues that global economic competition has evolved beyond the traditional understanding of market rivalry and has become a continuous and systemic dimension of contemporary strategic conflict in the international system. Economic sanctions, exclusion from financial systems, restrictions on technology transfers, energy dependencies, and the restructuring of global supply chains demonstrate how states can exert structural and long-term strategic pressure on their rivals without resorting to the use of military force. The article examines this transformation within the context of the changing nature of war and develops a conceptual and analytical framework to explain the mechanisms through which economic instruments have become enduring tools of strategic conflict. Employing a qualitative research design, the study conducts a comparative case analysis of four cases: the strategic economic rivalry between the United States and China, sanction regimes imposed on Russia, the long-term economic sanctions directed against Iran, and the European Union’s energy security vulnerability. These cases are analyzed as complementary examples illustrating different manifestations of economic power as a tool of strategic pressure and conflict. The findings demonstrate that economic instruments are no longer merely complementary policy tools but have become central components of contemporary strategic conflict through mechanisms such as structural competition, sanctions-based exclusion, economic isolation, and energy dependence. The selected cases reveal that economic instruments can effectively shape state behavior in both long-term competitive dynamics and crisis-driven contexts. In this regard, the study shows that the boundaries between economic competition and war are becoming increasingly blurred and offers theoretical and analytical implications that call for a reconsideration of the relationship between war, competition, and economic power in contemporary international politics.