Avrupa güvenlik mimarisinin dönüşümü: Rusya-Ukrayna Savaşı ve Türkiye'nin rolü

Abstract

Bu çalışma, 24 Şubat 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Avrupa güvenlik mimarisi üzerindeki etkilerini çok boyutlu biçimde analiz etmiştir. Savaş, sadece bölgesel bir çatışma değil; Avrupa’nın güvenlik politikalarının yeniden inşasını zorunlu kılan yapısal bir kırılma noktası olmuştur. NATO’nun yeniden konumlanması, Avrupa Birliği’nin (AB) savunma yetkinliğini artırma çabaları, enerji ve dijital güvenlik alanlarında yaşanan dönüşümler, çalışmanın ana eksenlerini oluşturmaktadır. Türkiye, NATO’daki konumu, diplomatik kapasitesi ve savunma sanayii gücüyle bu dönüşen mimaride tamamlayıcı bir aktör olarak değerlendirilmiştir. Makale, nitel araştırma yöntemlerine göre güncel literatür ve resmi belgeler doğrultusunda yapılandırılmıştır. AB–NATO ilişkileri, stratejik özerklik tartışmaları ve doğu komşuluk politikaları da çalışmanın kapsamı içine alınmıştır. Sonuç bölümünde Avrupa güvenliğine dair senaryolar ve Türkiye ile stratejik işbirliğine dayalı politika önerileri sunulmuştur. Çalışma, Avrupa’nın yeni güvenlik düzeninde Türkiye’nin rolünü bütüncül biçimde konumlandırmayı hedeflemiştir. Araştırma sonucunda, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Avrupa’nın kurumsal ve askeri güvenlik sistemlerinde yapısal bir dönüşümü tetiklediği, Türkiye’nin ise bu dönüşümde sadece tamamlayıcı değil, aynı zamanda dengeleyici ve yönlendirici bir aktör olarak öne çıktığı bulgularına ulaşılmıştır.This study analyzed the multidimensional impacts of the Russia–Ukraine War, which began on February 24, 2022, on the European security architecture. The war was not merely a regional conflict, but rather a structural turning point that necessitated the reconstruction of European security policies. The reorientation of NATO, the European Union’s (EU) efforts to enhance its defense capabilities, and transformations in the fields of energy and digital security constituted the main axes of the analysis. Türkiye was evaluated as a complementary actor within this transforming security structure through its strategic position in NATO, diplomatic capacity, and defense industry strength. The article was structured based on qualitative research methods, utilizing up-to-date literature and official documents. EU–NATO relations, debates on strategic autonomy, and Eastern neighborhood policies were also addressed within the scope of the study. In the conclusion, the paper offered future security scenarios for Europe and policy recommendations grounded in strategic cooperation with Türkiye. The research concluded that the Russia Ukraine War triggered a structural transformation in Europe’s institutional and military security systems, and that Türkiye emerged not only as a complementary actor but also as a balancing and guiding power in this transformation.