Görsel kalite analizi ve peyzaj tasarımı arasındaki ilişkinin incelenmesi: İstanbul Arnavutköy-Hadımbaba Parkı örneği

Abstract

Araştırmada İstanbul ili Arnavutköy ilçesi Hadımbaba Parkı’nda görsel kalite analizi ve peyzaj tasarım ilişkisi incelenmiştir. Öncelikle literatür araştırması yapılmış, alana farklı tarihlerde ziyaretler gerçekleştirilerek fotoğraflar elde edilmiş, bu fotoğraflar arasından parkın farklı yönlerini gösterecek şekilde 25 farklı görsel seçilmiştir. Akabinde; görsel kalite değerlendirme kriterleri çeşitlilik, uyum ve denge, odak noktası ve vurgu, görsel süreklilik, bakım ve temizlik, güvenlik ve erişilebilirlik olarak belirlenmiştir. Fotoğraflar belirlenen her bir görsel kalite değerlendirme kriteri kapsamında barındırdıkları; bitkisel peyzaj ögeleri, yapısal peyzaj ögeleri ve ekolojik ve sürdürülebilir unsurlar çerçevesinde mevcut durum analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular peyzaj tasarımı ve planlaması açısından yorumlanmıştır. Alanda ekolojik ve sürdürülebilir ögeler kapsamında yalnızca güneş panellerinin kullanıldığı, bunun dışında farklı sürdürülebilir uygulamalara yer verilmediği görülmüştür. Güvenlik açısından kameralarla gün boyu kontrol sağlandığı görülmüştür. Bitkisel peyzaj ögeleri kapsamında bölge halkına mevsim geçişlerini hissettirecek şekilde farklı dönemlerde çiçeklenen bitki türlerinin kullanılmadığı sadece belirli bölgelerde Rosa sp. ve Campsis sp. türlerinin bulunduğu onların da her dönemde çiçekli olmadıkları gözlemlenmiştir. Görsel kalite analizi sonucu eksikliklerin sebepleri arasında ekolojik özelliklerin tasarım aşamasında göz ardı edilmesi ve kullanıcı taleplerinin estetik odaklı olması yer alırken; çözüm olarak sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarının benimsenmesi önerilmiştir.

The study examines visual quality analysis and its relationship with landscape design in Hadımbaba Park, located in the Arnavutköy district of Istanbul. First, a literature review was conducted, and several site visits were made on different dates to obtain photographs. From these, 25 images representing different aspects of the park were selected. Subsequently, the visual quality assessment criteria were identified as diversity, harmony and balance, focal point and emphasis, visual continuity, maintenance and cleanliness, and safety and accessibility. The photographs were evaluated through a current situation analysis based on the plant landscape elements, structural landscape elements, and ecological and sustainable components they contained within each visual quality assessment criterion. The findings were interpreted in terms of landscape design and planning. It was observed that, within the scope of ecological and sustainable elements, only solar panels were used in the area, and no other sustainable practices were implemented. Regarding safety, it was noted that the park is monitored throughout the day with cameras. In terms of plant landscape elements, it was observed that plant species that bloom in different seasons allowing local residents to experience seasonal transitions were not used; instead, only Rosa sp. and Campsis sp. species were found in certain parts of the park, and these are not in bloom throughout the year. The visual quality analysis suggests that the shortcomings mainly stem from neglecting ecological features during the design stage and the predominantly aesthetic-oriented preferences of users. As a solution, the adoption of sustainable design approaches is recommended.